Fragment audycji z dnia 5.XII.2008r

O cym to bydzie? Ło tonich lykach.

Edek – Jorguś, idzie na lepsze.
Jorguś – We jaki dziedzinie?
Edek – We sużbie zdrowio.
Jorguś – No, to je epokowe wydarzynie. Rzekni coś wiyncy.
Edek – Słyszołech, co te nowe politykery zacli realizuwać łobiecane
pora lot tymu bez jednego ministra łobiecanki tonich lykow.
Jorguś – Niy wierza Ci!
Edek – Ja, to je prowda.
Cila – A Panie Edku, jake lyki abo procedury lycznicze bydom tonsze?
Edek – Zaroz Ci powiym, mom sam spisane. O! Mom! Dejcie pozor.
Mom nawet cynnik. Toz tak:
jedna kropla siropu na kucanie – 1 złoty,
zlizanie polywy ze aspiryny – 1 złoty,
jednorazowe (we japtyce) posmaruwanie jednego kolana – 1 złoty,
inhalacjo świyżym luftym – 1 złoty
powonianie maści myntolowy przi rymie – 1 złoty,
życynia światecne łod Pani magisterki – 1 złoty
przimierzynie brylow , tyz za złoty.
Mom sam jesce cołko lista łobniżek.
Jorguś – A co dlo pynzjonistow?
Edek – Tyz tu mom:O!... ciyrpliwe wysuchanie stękanio porannego bez
Rzecnika Praw Ludzi Trzeci Modości.
Cila – A dlo kobiytek?
Edek - Tyz mom! Dlo emerytek z tonigo bajtlika - darmowe badanie
prenatalne.
Cila – No a dlo modszych?
Edek - Tyz ło nich niy zapomnieli. Mom tu napisane: darmowe,...za
małom odpłatnościom skeruwanie do ośrodka geriatrycznego.
Jorguś – A dlo dziecek?
Edek – Tyz mom! Darmowo gra pley station – jak sie zapisać do
darmowego fonduszu emerytalnego.
Cila – No to doprowdy bydzie fajnie. Ło żodnym niy zapomnieli.
To jest antygenetyczno sprawiedliwość społeczno.

Tragiczny finał braku elektrykorza na weselu.

Zdarzoło się to roz na weselu we... niy, tego niy powiym, bo bołaby z tego łostuda - gront, że się zdarzoło, a jak do tego doszło - to przecytejcie się.

Fyjta weselno się paradzioła jak trza, wiecor już nastoł to we izbie weselny zrobiyli światło i bawiyli się na całego. Łodbywały się tańce, krotochwile wesołe, starosty się prześciguwali we łosprawianiu wicow, niy przepominając ło swoi nojważniejszy robocie coby gościom gymby niy wyschły bez gorzołecki. Druhny łosprawiały ło Helynce - znacy się mody pani i kwoloły jom nadzwycajnie, ale w ty kwolbie boło ino połowa prowdy, bo tak trza boło godać, reszta zaś boła co nojwyży pobożnym życzyniym wyrozanym na dalsze jeji lata. Niy przeciepuwali ji tam, że we kawalerach przebiyrała jak we ulęgałkach, niy bez tego coby ich dokumyntnie niy posmakuwała. Co się pomaszkycioła, to boło jeji. Teroz przed niom statecne życie niywiasty zamężny. A doświadczynie życiowe zawsze się przido. Przidało się i Helynce. Drużbowie zaś kwolyli Jacyntego –znacy – modego Pana. Co mu tam dobra dopisuwali niy byda tu roztrząsoł, ale tyz połowa boła rainom prowdom. Żodyn mu tam niy wypominoł, że dopiyro niydownym casym Matula a może barzi drużbowie uświadomiyli mu jak to tam w życiu jest z Babom i jak to się dzieje, że potym dziecka na świat przichodzom. Łon som się tym niybardzo interesuwoł, bo padoł zawsze, że jak do żyniacki przidzie, to się tam dowiy co i jak. Faktym jest, że zdążoł krotko przed ślubym się dowiedzieć. Żodny praktyki w tym niy mioł, bo i po co. Boł synkym statecnym, mioł fach bednorski i na chlyb zawsze zarobić poradzioł.

Przi weselnym stole modzi siedzieli na pojszczotku na szpecjalnie wyrychtuwanych stołkach wypolstruwanych biołymi serwetami i wionkami mirty oplecionymi. Modzi culi się na tyn jedyn nojfajniejszy dziyn w życiu choby jakeś grofy. Wszyjscy jym usługiwali. Kożdy drużba prosioł Modo Pani do tańca a kożdo druchna Modego Pana. Boło lustig. Az tu naroz szczeloło coś i światło zgasło.

Może się tam jakiś zicherong przepoloł? A skuli cego? Wtoz to wiy? Fakt, że światła dugo niy boło. Zacło się wołanie: Jest tam wtory elektrykorz? Kaj jest śrancek ze zicherongami? Mo wtoś frajny zicherong Fakt  faktym, jak się cowiek wybiyro na wesele, to wkłodo cysty ancug, koszula, nowe lakerki, nowe szaty, pod parza biere gyszynk i kwiotki, nec na jedzynie, wtorego niy do rady zjeść na fyjcie i to wszystko. Żodyn do kabze niy biere zicheronga. A tu tako biyda. Zejszło tak prawie godzina niż łod somsiadow wtoś zawołoł synka, wtory we elektrowni praktykuwoł. Trza go boło łobudzić, bo mioł na noc i łodespuwoł zolyty we inkszy wsi. Goście we tym casie siedzieli po ćmoku, bo świycki tyz we solu niy boło. No ale wszystko się w życiu końcy, to i ćma się skońcoła za mało godzinka. Jak zaś blyskło światło, to ludziom się gymby łośmioły. Zatracony kajś w tańcu Modypon przisiod się do swoi wybranki i prawi ji na ucho:
- Wejrzi się Helynko, jakby my wiedzieli, że bez godzina światła niy bydzie, to może by my się tak coś już poboćkali abo i co wiyncy.
A tu zaś Helynka wejrzała ze strachym w łocach na Jacyntego i pado:
- A toś niy boł Ty?
I doprowdy powiym Wom, że to niy boł Jacynty. A wto to boł? Tego ani Helynka niy boła pewno.

Bez to morał z ty opowiastki jest taki, że dobrze zadbać coby na weselu boł zawsze jakiś elektrykorz. Pamiyntejcie się to!

Piykny życie w lazarycie.

Jak cowiek leży we lazarycie, to niy zawsze musi być dosmucany tym szpanongym jaki sie tam szlajo po izbach kaj te chorobki leżom. Jo niydownym casym musioł trocha popauzuwać ze chorym chyrtoniym we lazarycie. Musieli mi wychlastać te łorzechy popołudniowe, no mandle abo jak sie to godo - migdały.

Leżołech sie bez poranoście dni, niy boło źle. Melka mi flyjgery podowały naprzemian ze kamelkami. Nojgorsze boło to, żech niy mog sie dać laufpasu ze godaniym. Musiołech trzimać pysk zawarty, bo mie przi godce fest myńdzioło we chyrtoniu. Możecie sie wystawić mie, Jorgusia co niy może godać. Mogli mi kozać na grochu klęceć, bołoby lepi. Ale coch sie nasuchoł, toch nasuchoł. Leżoł kole mie taki pocciwy Opa, wtorymu sie tam coś zasztopuwało z tym dworym małym i większym. Boł we naszy izbie rano taki mody dochtor i pyto sie tego Opy co prawie leżoł piyrszy dziyń:
- Ojczulku, powiydzcie mi cy wiatry boły?
A tyn mu pado:
- Niy wiym panie dochtorze, bo mie cera taksowkom prziwiozła do lazarytu.
Tyz te dochtory majom bardzo ucono godka. Mioł sie go prosto spytać:
- Starziku, a dżistnąć umiycie?
Jo to potym po cichu, bo po cichu alech Starzikowi wyerkleruwoł. Doł mi zaroz dowod, że na tym odcinku wszystko mo w porządku.

Tak jakoś zaroz po mitaku boła wizyta ordynatora. Ucony i mondry to jest dochtor. Włazi na sala a śniym wszystke flyjgery. Jest na cym łoko położyć a i ręka by tyz coś z tego miała. Przi ty wizytacyji to mi sie zaroz wojskym chepie. Trza być dos monter i gibko łodpowiadać na pytania. Trocha to sztresuje. Zy mnom pan ordynator godoł na migi i apel mi jakoś ślecioł. Jak zaś prziszła ta kolynda do tego starzika, to sie go ordynator pyto:
- Dziadku, a stolec u Wos boł?
Dziadek mu na to:
- Rano boł jakiś mody ale cy mu tam boło Sztolec, tego prawie niy wiym.
Jedna flyjgera, chciała może sie wyrobić łoko u ordynatora, zacła inacy z tym Opom godać i pyto sie go:
- Dziadku a chodziyliście to może na tyn srogi dwor?
- Niy frelko, bo mi staro łostawioła ino papucie i ciynko koszula do kolan, a na dworze zdo sie ziąb i dysc.
Jakby Zefel, co leżoł wele Opy niy wloz w ta mondro dyskusjo, to wizytacjo by sie skońcoła przed wiecerzom. Myśla, coby boło lepi jakby te dochtory barzi po ludzku sie łodzywali do pacjyntow.

Zaś z tym Opom za pora dni, juz po operacji jako mioł, boła nowo łostuda. Niy poradzioł som jeś melki ze ściyrkom to kozali taki mody flyjgerze, co sie dopiyro ucoła, kormić tego Opy. Toz dowała mu ta melka łyżeckom, ale Opa niy boł tego zwycajny i sie zakrztusioł, zacon kucać i rzigać. Flyjgerka gibko podłożoła mu, tyn jak sie to nazywo - basyn i w tyn cos coś brzdąkło i staroskowy gybis tam wlecioł. Dziołcha poleciała z tym cołkym werkcojgym do wychodka i co boło dali, to mi potym połosprawiała.

Jak tyn basyn wyprożniała, to tyn gybis wlecioł ji do muszle. Wyciągła go, bo przeca Opy na nowy niy bydzie stać. No coby go jakoś do użytku doprowadzić, wziona nowo scotecka do zymbow i pucuje go nad ausgusym. Na tyn cos do łaziynki wlazła oddziałowo. Zaroz łobocoła co sie dzieje i dziołcha piyknie pokwoloła, za staronek ło tak intymne sprawy pacjyntow. Rzec skońcoła sie nad wyroz dobrze i Opa zaś może se kłapać swojym uratuwanym gybisym. Toz widzicie roztomili, że niy ze wszystkym jest tak żle i łoscynno we lazarycie.

Jak mi sie jesce coś przitrefi to dom Wom znać.

Radośnik u Mlykoscyków

Trza boło cera Mlykoscykow do krztu świyntego poniyś, bo cas juz letni boł a zojgling na tyn świat prziszoł jesce na podzim. Farorz juz, jak we świynta ze kolyndom boł, to fest sie wnerwioł i Mlykoscycka straszoł piekłym i inkszymi niybios karami. Musa tu na usprawiedliwiynie Mlykoscycki pedzieć, co niy tak sie rzec miała coby łona ważności krztu niy rozumiała, ale niy mogła sie namyśleć i zdecyduwać jaki kołoc mo być upiecony, wiela go mo być bloch, bo to przeca dlo piyrszy cery po trzech chopcach. Tym tumacyniym juz do imyntu farorza rozsierdzioła.Pedzioł ji, co niy kołoc jest tu ważny ino grzychu piyrworodnego łobmycie z duszycki pogańskigo dziecka. Niy wyrozumieli tego Mlykoscyki, bo to łoni som pogany jakeś? A bez kołoca jakoz to bydzie - myślała sie w cichości swoigo rozumiynio świata Mlykoscycka. A dyc łobgodajom jom po cołkym Szarleju i Piekarach i sknyrom przejętom łobsądzom. Zaś Mlykoscyk bez szweinszlachtyn ani ło krzcinach słyszeć niy chcioł.

Tak po prowdzie, to te krzciny opoźnione boły skuli świnie. Kupioł jom na targu jesce przed tym niym mu Baba śległa i cera urodzioła i miała sie dobrze zichtuwać. Znacy sie, ta świnia a niy cera. Handlyrz ze będzińskigo targu łobiecuwoł, że za poł roku bydzie jom szło juz zaszlachtuwać. Kaz tam!? Zrić niy chciała, ino kwicała we chlywiku i somsiadom spać przeszkodzała. Juz ji maściyli jak ino szło. Macoł jom Mlykoscyk dwa razy do dnia, ale spyrki niy przibywało. No i tak zetrwało az do lata a to zaś pora na świniobicie niystosowno, dobrze ło tym przeca kożdy katolik wiy. Wy tyz? Pra? Boł juz cyrwiec i chnet by żniwuwać trzeba. Dnia jednego wypoloł ze chlywika Heinel - znacy sie Mlykoscyk, tak mu boło - i pognoł na fara te krzciny łobgodać. Wszystko z farorzym poukłodoł i wzion sie za świniobicie a jego staro za piecynie kołocow. Boło tych kołocow az śtyry zorty; z posypkom, z makym, ze syrym i jesce binsztichu trzi blachy. Zaciyr co we siyni od wielkanocy stoł juz sie w dobry sznaps przemiynioł bez trzi księżycowe noce wiosynne. Teroz juz lagruwoł za śrankym. Waronki boły ku krzcinom jak nojlepsze. Nastoł dziyń pański, we wtory to grzych piyrworodny mioł być u dziecka zmyty - jak to farorz łobiecuwali.

Tragykisn boł fajnisty, wyszyty we kwiotki roztomaite. Boł rożowy. Dziołchom tako farba boła przinależniynto. Chopcow sie krzcioło we takich himlblau abo we jasnoświetlikowym fercyrongu. Na tragykisn sie noleżała fajnisto kapa ze biołego jedbawiu ze rożowym serduszkym i łobrombiono szpickami. Jesce to wszystko musiało być postrojone gałązkami merty i malutkymi prowdziwymi rożyckami. Tak boło, jak godom! Do kościoła boł najety fedruwany landauer ze porom cornych bachamatow. Mieli te Mlykoscyki wycucie szpanu i parady, jak u jakich grofow na Nojdeku. Na jejich plac juz landauer zajechoł, bajtle juz na łobkryńcie nań cekali, coby sie ze zadku hangnąć i z ty parady coś uscknąć.

Dziecko - znacy sie Helynka, bo tak jom krzcić zamiaruwali - juz cołko we zogowkach paradnych polegiwała. Familijo sie sztiftuwała do kościoła barzi jak do ślubu druhny. Mlykoscyk mioł łoko na nojważniejsze sprawy; znacy sie na flachy sznapsu za śrankym, na wuszty i wędzonki we szpajzyśranku i na malcbiyr co w siyni za forchangym boł skludzony. We paradny izbie, na tyz paradny wyjazd cekała Helynka i bardzo ji sie te cekanie dużoło. Mlykoscyk znerwuwany kurzoł cygaryta za cygarytom i łazioł choby mu nasypali. Nogle coś pocuł! Zajechało choby jakymś starym kustym! Coz by to mogło być? Wrazuwoł tyn swoj cerwony kichol kaj sie jyno dało. Przi tym sznupaniu wyglondoł choćby pies łod feśtra. A że wonioc mioł wprawiony, to chnet znod przicyna niyświyrzego luftu, wtory juz cołko siyń i inksze izby posmrodzioł. Przicynom boła Helynka, ta mało poganka co cekała na łobmycie grzychu piyrworodnego.

Jak krzestno,wtorom boła Hyjdla łod Sośniokow, łodwiązała tragykisn, to na cołko izba buchła tako mara, że chopa by mogło łobalić!Coz teroz robić? Pieluchy poszły w ruch. Zojglinga łodłożyli na bok na kapa sjynto z wiyrchu. Juz nałożyli cystych pieluch - kej prziszoł drugi szub. Tragykisn boł spaskudzony do imyntu! Juz niy nadowoł sie na ta parada. Hyjdla w nerwowym podniecyniu chciała ta cołko materyjo ściepnąć, ale bez nerwowe wykwiylanie spaskudzioła sie swoje kwiotkuwane szaty i tyz niykcący nakropioła Heinelowi na foryngla. Heinel w tym momyncie łodskocoł cośkolwiek nerwowo i prasknoł dupom we śrank, ze wtorego śleciała mu na łeb bania z wińskym, wtore sie tam geruwało. Urwany ze banie gerglas wlecioł Mlykoscycce za aussznit a słabo zablinduwany świyckom frop sie łodetkoł i cołke wińsko wyloło sie na tragykisn, wtory momyntalnie zmiynioł swoja farba ze rożowego na taki mni wiyncy poziomkowo-kafe-braun i doprowdy niy nadowoł sie juz do ty krzcielny parady!

Co sie potym robioło u Mlykoscykow to ani jo by niy poradzioł łopisać. Trza by tu piora takigo tęgigo jak Pana Siynkewiczowe, bo scyneria boła zaiste batalistyczno. Powiym ino, co krzciny boły dopiyro za tydziyń a stwardniały kołoc to jedli we cołkym familoku trzi tydnie wszystke dziecyska! Wyroby ze szweinszlachtn tyz niy wszystke nadowały sie do maszkycynio. Jedyne co szwanku niy poniosło, to boły dobrze skludzone flachy z bimbrym.

Dzisioj Helynka jest juz Omom i te kwile grozy łosprawio swojym wnukom. Myśla sie, że Helynka boła tupluwanie łochrzcono. Roz tym co ze śranku śleciało a drugi roz to wodom świynconom bez Farorza.

Zwierzenia Listonosza

Jo juz teroz niy siedza ino chodza. Mom fajno fara, na śwyrzym lufcie i dużo ludzi poznowom. Jo jest briftryjgrym. Patrzcie jakich dostoł fajny ancug, galoty jakla i mycka. Noprzod to mie mylyli z baniorzym a we papiorach to mi pise, że mom funkcjo: dorę - czy - ciela. Moja staro to mi na pocontku kozała wybiyrać. Bo moi jest Dora. Toz pytała sie, co chca: Dorę, czy ciela. Padołech ji, ciele może być, bo mo fajne derbys na kotlety, ale Ciebie Dora to chca na noc. I łona to wziona naprowda. Teroz mie myncy co noc. A jo jest cowiek pracy, sie cołki dziyń nałaza, az mom żylaki. Kaj mi tam w gowie gupstwa z Dorom.

Ludzie jake jo szprychy poznowom? Jak ida z ryntom to wszystke przedwojynne frelki sie do mie mizdrzom. Na bonkawa mie prosom, abo na sznaps, niy ma leko, łodmowić niy idzie a wontroba mom ino jedna. Przed poroma dniami tako jedna blondyna cekała na rynta lo Babki. Na fynsterbret wywaloła te swoje wykształcynie. Jakech wejrzoł na nia toch niy dojrzoł gulika i podech pyskym na twarz. Cołko tasza mi sie rozpruła, listki powylatuwały. Pora wleciało do gulika. Reszta mi dobrzi ludzie pzbiyrali. Piondze mi niy wyleciały, boch jest przewidujący i niy nosa ich we taszi. Mom je skludzone wele przipora. Tam som pewne. Co? Że niyhigynicznie.
Piyniądz niy śmierdzi. Niy znocie ty maxymy życiowy?

Dziwujecie sie może cymu jo wybroł taki fach - briftryjgra, no listkonosza? To boło tak. Wiycie, że wto dziś w życiu niy mo chodow to może przepaść. A wto mo lepsze chody jak listkonosz?
Jo Wom powiym jak listkonosz z dobry rodziny pochodzi, jak mu chodzynie niy szkodzi, jak tam chodzi kaj nic niy dochodzi, jak na cas dochodzi, jak drabko chodzi, jak niyftory dogodzi i ji tym niy szkodzi, jak potym cynsto przichodzi,i swojym chodzyniym nastroj łosłodzi, jak po słodach cicho chodzi, jak na cas wychodzi nim chop z roboty przichodzi, jak mu sie nic z tego niy urodzi, jak Omkom dobrze posłodzi, godając że wyglondajom coroz modzi, jak staroskow spyto cy im jesce wychodzi, i cy im to casym niy szkodzi, jak frelce listkym łod szaca nadziejo zrodzi, jak karlusowi wytuplikuje, że go frelka niy zwodzi, jak wszystkich utopi w dobrych wieści powodzi - to mu sie dobrze powodzi!

Donos

Wysoko Prominyncjo Miejsko

Jo ućciwy ślonzok donosa wom unizynie ze moj somsiod niyjaki Manek Żymła i jego Baba Marika dopuściyli sie w niydownym casie łokrutny zbrodni gęsiobojstwa bez co stała sie wielgo szkoda lo majystatu cysarsko-krolewskigo państwa we Prusiech i rownie wysokigo majestatu cysorskigo we Pyjtersburgu skuli przemycynio bez granica 80 dorodnych gęsi pochodzynio siywiyrskigo kupionych tam na targu przez wyży wzmiankuwanego zbrodziynia Manka Żymły za dukaty i talary skludzone we spodniokach wele przipora a potym gnanych bez granica i aby Kozoki ich niy wyszczylali to im zadoł pora flaszek cidru by jym sie rozum w gówna boł łobrocioł i aby sie jym zdowało co gęsi widzom we pijackym śniku i tyz tak samo postąpioł tyn Manek z Grynschutzym aby tych gęsi niy lemigitowali przi łodwachu we Niyzdarze nad ranym 15 dnia augusta coby je mog we zdrowiu i we całości dognać do Piekor co tyz i ucynioł jakoch własnoręcznie łoglondoł ich 79 sztuk bo jedna zech wzion jako dowod rzecowy aby niy świycić łocami na sońdzie jak do niego dońdzie jak doszło do szkubacki na wtoro moja Trudla została podstępnie zaproszono bez ta Marika jak juz boło po wyroku na te biydne gęsi ze wtorych dostali my ino śtyry krauze sadła co mi śniym potym Trudla do zimy chlyb smaruwała do roboty a cołko reszta boła przedano na targu we Bytoniu i we Krolewski Hucie za fajne złote dutki wtorych zechmy niy łoglondali bo Żymły sie z tym kryli ale prowda jak oliwa wyszła na jaw jak swojym cerom kupiyli tak po porządku Juliannie nowe ślipfry zielone spodnica tyz zielono a zaś Salomei ślipfry cerwone a spodnica żołto łobom nowe kecki i kety pociorkow a zaś siedmiu chopcom to Wilymowi czewiki Jozlowi czewiki i galoty mansiestrowe zaś Franckowi i Izydorowi nowe ancugi a tym trzym nojmodszym tyz kupiyli cego my niy mogli dojrzeć bez szpary we gardinach tyz nowych i tak sie tyn złodziejski pińondz łobrocoł we dobra i domogo sie to sądowy sprawiedliwości Boski coby take ućciwe ludzie jak jo moja Trudla i siedmioro naszych dziecek niy miało zgorszynio i złego przikłodu a po ty gęsinie tochmy srali i rzigali trzi dni by sie tymu Mankowi za moja krziwda myszy ulongły we pomiyszkaniu i bez to prosza Wysoko Prominyncyjo Miejsko uniżynie ło Sąd Boski nad tymi zbrodziyniami Żymłami co miyszkajom we Piekarach po drugi stronie łod Kalwaryje i chodzom jesce po ty świynty ziymi zdrowi i cali aby sie pod niymi już roz zapadła cego wom i sobie rzyca.

Wszystko to pod przisięgom zapodoł do uszow pisarza gminnego Jorgusia Rzympoły

Ernst Szkudlik

Spisane we szynku u Muca za sznita piwa i copka śliwek we piyrszo sobota grudnia 1922 roku.